Vải may lễ phục: tuytxi, kate hay nhung — chọn theo mùa và ngân sách

Hai bộ lễ phục cùng kiểu, cùng màu, cùng một xưởng may, nhưng một bộ mặc lên đứng phom và lên ảnh sang, bộ kia nhàu ngay sau mười phút ngồi. Khác biệt nằm ở vải — thứ khó nhận ra qua ảnh và cũng là thứ chênh lệch giá nhiều nhất trong một bộ lễ phục.

Bài này nói về bốn loại vải hay dùng, cách đọc thông số để không bị nói vống, và cách giữ cho lô lễ phục của trường dùng được nhiều mùa.

Bốn loại vải hay dùng cho lễ phục

Tuytxi (tuxi) — loại phổ biến nhất. Mặt vải hơi nhám, đứng phom tốt, ít nhăn, giá vừa phải. Đây là vải của phần lớn áo cử nhân đang bán trên thị trường. Ưu điểm lớn nhất: giữ dáng áo choàng, nếp gấp rơi đẹp trong ảnh. Nhược điểm: khá kín, mặc giữa trưa tháng sáu thì nóng.

Kate — mỏng, nhẹ, thoáng, rẻ. Hợp với lễ phục mầm non và tiểu học, nơi ưu tiên bé không bị nóng. Nhược điểm: mềm nên áo dễ rũ, và nhăn nhanh. Với áo trẻ nhỏ thì không sao vì áo ngắn; với áo cử nhân dài quá gối thì trông thiếu dáng.

Gabardine — dày dặn hơn tuytxi, mặt vải mịn, đứng phom rất tốt, bền. Hay dùng cho lễ phục thạc sĩ, tiến sĩ và bộ của ban giám hiệu. Đắt hơn tuytxi khoảng 30–40%, và nóng hơn, nên hợp lễ trong hội trường có điều hoà hoặc lễ mùa mát.

Nhung — không dùng may cả áo mà dùng cho chi tiết: cổ áo, vạch tay áo của bậc sau đại học, viền mũ. Nhung làm bộ lễ phục trông khác hẳn về đẳng cấp, nhưng bám bụi và khó giặt, nên chỉ dùng đúng chỗ cần.

Đọc thông số vải: hai con số cần biết

Khi xưởng báo "vải tuytxi cao cấp", hỏi thêm hai con số này là biết ngay thực hư:

• Định lượng (gsm) — số gam trên mỗi mét vuông. Lễ phục thường dùng 180–260 gsm. Dưới 180 là mỏng, áo rũ; trên 280 là dày, nóng. Với lễ ngoài trời mùa hè, 180–210 gsm là vừa.
• Tỷ lệ thành phần — thường là polyester pha viscose hoặc pha cotton. Polyester càng cao thì càng ít nhăn và càng rẻ, nhưng càng bí. Tỷ lệ 65/35 (poly/viscose) là mức cân bằng hay gặp.

Không nơi nào từ chối trả lời hai câu hỏi này, và cách họ trả lời cũng cho biết họ có phải xưởng may thật hay không.

Chọn theo mùa tổ chức lễ

Mùa quyết định nhiều hơn người ta nghĩ, vì lễ phục là lớp áo mặc chồng lên quần áo thường:

• Lễ tháng 5–7, ngoài trời: tuytxi mỏng 180–200 gsm, hoặc kate cho bậc nhỏ. Tránh gabardine, tránh lót thêm lớp trong.
• Lễ trong hội trường có điều hoà: thoải mái dùng tuytxi 220–260 gsm hoặc gabardine, áo lên ảnh đẹp hơn hẳn.
• Lễ tháng 11–12 ở miền Bắc: gabardine là lựa chọn tốt, và có thể thêm lớp lót mỏng cho bộ của khách mời.

Một chi tiết nhỏ nhưng hữu ích: nếu buổi lễ có phần đứng chụp ảnh ngoài nắng, hỏi xưởng xem vải có bị ánh sáng xuyên qua không. Vải mỏng màu sáng đứng ngược nắng sẽ lộ quần áo bên trong — chuyện đã xảy ra ở không ít buổi lễ.

Giặt và bảo quản: cách giữ lô lễ phục qua nhiều mùa

Với trường giữ lại lễ phục dùng nhiều năm, phần bảo quản quyết định tuổi thọ nhiều hơn chất lượng vải ban đầu.

• Giặt: giặt tay hoặc máy ở chế độ nhẹ, nước lạnh, không vắt mạnh. Tuyệt đối không dùng chất tẩy — áo màu sẽ loang thành mảng nhạt không sửa được.
• Phơi: phơi trong bóng râm, treo móc có vai rộng. Phơi nắng gắt làm màu bạc rất nhanh, nhất là màu đỏ đô và tím.
• Là: là mặt trái ở nhiệt độ thấp, hoặc dùng bàn là hơi nước. Là trực tiếp mặt phải với nhiệt cao làm vải poly bóng lên thành vệt.
• Cất: treo trong túi vải thoáng, không cất trong túi nilon kín. Kho phải khô — một mùa mưa trong phòng ẩm là đủ để cả lô lên mốc.
• Mũ: cất phẳng, không chồng vật nặng lên. Vành mũ cứng bị ép là méo vĩnh viễn.

Vải cho mũ, tua và khăn choàng

Phần lớn người đặt chỉ hỏi về vải áo, trong khi ba món phụ kiện mới là thứ hỏng trước:

• Mũ gồm phần đế mềm và tấm vuông cứng phía trên. Tấm vuông nên là bìa ép phủ vải, không phải bìa carton — carton gặp ẩm là cong vênh, chỉ dùng được một mùa. Hỏi rõ chi tiết này, vì nó là chỗ hay bị rút bớt để hạ giá.
• Tua làm bằng sợi polyester bóng. Tua rẻ thường xù và rối sau vài lần cất; tua tốt vuốt lại là thẳng. Đây là món nhỏ, chênh nhau vài nghìn một cái, nhưng lên ảnh cận cảnh thì thấy rõ.
• Khăn choàng nếu có in hoặc thêu chữ thì nên chọn vải satin hoặc nhung mỏng. Vải quá mỏng làm chữ in bị nhăn theo nếp gấp, đọc không ra.

Chi phí vải trong một bộ lễ phục

Để biết báo giá có hợp lý không, nên hình dung tiền vải chiếm bao nhiêu. Một áo cử nhân dài qua gối cần khoảng 2,8–3,2 mét vải khổ 1,5m. Với tuytxi phổ thông 55.000–75.000đ/mét, tiền vải rơi vào 160.000–240.000đ. Cộng mũ, tua, khăn, chỉ và công may, giá thành một bộ khoảng 260.000–320.000đ — nên mức bán 350.000–420.000đ là bình thường.

Con số này không để mặc cả từng nghìn, mà để nhận ra hai đầu bất thường: báo 180.000đ/bộ áo cử nhân đầy đủ thì gần như chắc chắn vải mỏng hơn hoặc thiếu phụ kiện; báo 700.000đ mà không phải gabardine hay có chi tiết nhung thì nên hỏi kỹ tiền nằm ở đâu.

Ba lỗi làm hỏng cả lô lễ phục

• Gom áo bẩn vào bao rồi để đó vài tuần. Sau buổi lễ mọi người mệt, áo được gom vào bao tải chờ "khi nào rảnh thì giặt". Mồ hôi và bụi để lâu ăn vào sợi vải, giặt sau không sạch, và vết ố vàng ở cổ áo thì không ra nữa. Giặt trong vòng ba ngày là quy tắc rẻ nhất mà hiệu quả nhất.
• Cất chung áo còn ẩm với áo khô. Chỉ cần vài bộ chưa khô hẳn là cả tủ ám mùi, và mốc lan sang những bộ bên cạnh.
• Không kiểm kê trước mùa lễ. Mở kho đúng một tuần trước lễ mới phát hiện thiếu 12 bộ và 30 mũ bị méo là không kịp xử lý. Kiểm trước một tháng, đếm theo size, và ghi lại số lượng thực tế.

Tóm tắt nhanh

Nếu chỉ nhớ được ba dòng: tuytxi 180–210 gsm cho lễ ngoài trời mùa hè; gabardine cho bộ trang trọng và lễ trong nhà; kate cho trẻ nhỏ. Hỏi định lượng và thành phần trước khi chốt. Và dù chọn vải nào, giặt trong ba ngày sau lễ rồi cất nơi khô ráo — đó là việc quyết định bộ lễ phục dùng được ba mùa hay tám mùa.